Opio´den leiden bij mensen die lijden aan dementie tot een verdrievoudiging van schadelijke bijwerkingen

Dick Schrauwen [1]

INLEIDING
Onderzoekers van de Universiteit van Exeter, King's College London en de Universiteit van Bergen presenteren twee studies op de Alzheimer's Association International Conference 2018 (AAIC) [2]. Deze studies laten een aanzienlijke toename van schadelijke bijwerkingen zien van algemeen voorgeschreven opio´den [8] bij mensen met dementie. De onderzoekers hebben ook een verklaring gevonden waardoor de bijwerkingen zo veel ernstiger zijn bij mensen die lijden aan dementie.

SAMENVATTING
De onderzoekers deden een experiment waaraan 162 bewoners van verzorgingstehuizen in Noorwegen deelnamen. De proefpersonen werden willekeurig geselecteerd en toegewezen aan twee groepen: een experimentele groep en een controlegroep [3]. Het onderzoeksteam zag een aanzienlijke toename van bijwerkingen, zoals persoonlijkheidsveranderingen, verwarring en sedatie. Deze bijwerkingen hebben ernstige gevolgen voor de kwaliteit van leven van mensen met dementie. Het team pleit voor verder onderzoek om de juiste dosis van opio´den zoals buprenorfine te bepalen voor mensen met dementie.

ACHTERGROND
Ongeveer de helft van demente bewoners in verzorgingstehuizen heeft ernstige pijnklachten. Eerder onderzoek toont aan dat die pijn vaak niet wordt onderkend of dat de pijnbestrijding te kort schiet. Dit leidt tot negatieve gevolgen voor de kwaliteit van leven van de betrokkenen.

Artsen in verzorgingstehuizen kiezen voor pijnbestrijding aanvankelijk voor paracetamol. Daarna schakelen ze over op opio´den [4]. Ongeveer 40% van de demente bewoners in verzorgingstehuizen krijgen deze zware pijnstillers voorgeschreven. Opio´den verlichten de pijn effectief maar het huidige voorschrijfprotocol doet geen recht aan de specifieke situatie van mensen met dementie. Deze groep kan toe met een lagere dosering en is bijzonder gevoelig voor bijwerkingen.

EXPERIMENT
Het team dat het onderzoek uitvoerde, stond onder leiding van de Universiteit van Bergen. Aan het experiment namen 162 bewoners uit 47 Noorse verzorgingstehuizen deel. De deelnemers leden allemaal aan vergevorderde dementie en aanzienlijke depressie. Bij de deelnemers die buprenorfine [5] kregen, vertoonde ernstige schadelijke bijwerkingen. De negatieve verschijnselen waren drie keer groter dan in de controlegroep die een placebo kreeg. Bovendien waren de deelnemers met buprenorfine significant minder actief.

TOELICHTING
Clive Ballard, hoogleraar in ouderdomsziekten aan de medische faculteit van de Universiteit van Exeter licht het onderzoek toe. Pijn is een symptoom dat enorme stress kan veroorzaken en het is belangrijk dat we verlichting kunnen bieden aan mensen met dementie. Jammer genoeg leidt de huidige behandelpraktijk juist tot meer schade als we proberen de pijn te verlichten. We hebben dringend meer onderzoek nodig op dit gebied om de juiste dosering te bepalen. We moeten het beste behandeltraject vaststellen voor mensen met dementie en de juiste dosering voor deze groep verder onderzoeken.

VERKLARING
Belangrijk is dat onderzoek van professor Ballard en zijn team ook een mechanisme presenteert dat de overgevoeligheid verklaart. Mensen met dementie produceren meer endogene opio´den (zoals endorfine) [5] die de werking van opio´den versterken.

MUIZENSTUDIE
De andere studie werd op het AAIC gepresenteerd als een poster. In deze studie werden muizen met artritis en met of zonder Alzheimer onderzocht. Pijn door artritis werd in alle muizen bestreden met morfine [6]. De muizen met Alzheimer waren veel gevoeliger voor morfine dan de muizen zonder Alzheimer. De Alzheimer-muizen konden toe met een lagere dosis om de pijn te verlichten. Als de Alzheimer-muizen een `normale` dosis kregen, vertoonden ze ernstige nadelige bijwerkingen. Bovendien bleek uit deze studie dat de Alzheimer-muizen significant meer endorfines en andere endogene opio´den produceerden.

De studie concludeert dan ook dat de dosering van opio´den bij mensen met Alzheimer dringend moet worden herzien om te komen tot een effectievere en veiliger pijnbestrijding zonder onnodige schade.

LINKS
[1] Dit artikel is een bewerking van het onderstaande persbericht van de University of Exeter
- https://www.exeter.ac.uk/news/featurednews/title_671935_en.html

[2] Alzheimer conferentie 2018
- https://www.alz.org/aaic/overview.asp AAIC (Alzheimer's Association International Conference), 22-26 juli 2018, Chicago, Verenigde Staten

[3] Randomized controlled trial, zie: https://en.wikipedia.org/wiki/Randomized_controlled_trial

[4] De verslavende werking van de opio´de pijnstiller `Oxycodon` was vorige week in het nieuws
- https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/de-pijnstiller-oxycodon-heeft-zijn-onschuld-verloren~bd869f17/

- https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/de-dokter-als-dealer-in-nederland-is-allang-sprake-van-een-stille-opioide-epidemie-~b7012083/

- Zie ook de papieren uitgave van de Volkskrant van zaterdag 21 juli 2018.

[5] buprenorfine, zie: https://www.apotheek.nl/medicijnen/buprenorfine

[6] Zie: https://nl.wikipedia.org/wiki/Opio%C3%AFde_peptide

[7] Zie: https://nl.wikipedia.org/wiki/Morfine

[8] Opio´den zijn pijnstillers gewonnen uit opium of met een vergelijkbare chemische structuur als morfine. Zie: https://duckduckgo.com/?q=opio´de




 


 

Steun ook ons kenniswerk, bezoek ook eens in de Leefbewust winkel


Naar het overige nieuws van vandaag