Kan onderzoek naar werking schildklier baby's slimmer maken?

Dick Schrauwen [1]

Een nieuwe inventarisatie wijst erop dat universeel schildklieronderzoek tijdens het begin van de zwangerschap verloskundige complicaties zal verminderen en de ontwikkeling van de hersenen van het ongeboren kind zal verbeteren. Maar wat zijn de risico's?

Schildklierhormonen van de moeder zijn van cruciaal belang voor de ontwikkeling van de hersenen van de foetus. Helaas zijn de niveaus van de schildklierhormonen vaak abnormaal bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd.

Bij vrouwen die symptomen vertonen van een niet goed werkende schildklier kan een interventie zowel de moeder als de baby beschermen tegen complicaties. Maar ook vrouwen zonder symptomen kunnen schildklierproblemen hebben. Als die problemen tijdig onderkend worden kunnen ook deze vrouwen en hun nageslacht profiteren van een tijdige behandeling. Een inventarisatie die is gepubliceerd in `Frontiers in Endocrinology` [2] laat overtuigend zien dat schildklieronderzoek van alle vrouwen tijdens de vroege zwangerschap veelbelovend is voor het verbeteren van het welzijn van moeder en foetus.

Noem zwangerschap en hormonen. Waar denk je dan aan? Waarschijnlijk niet de schildklier. Maar een foetus is de eerste zestien weken volledig afhankelijk van de schildklierhormonen afkomstig van de moeder. De eerste 16 weken zijn een kritieke periode voor de ontwikkeling van de hersenen van het ongeboren kind. Te veel of te weinig schildklierhormoon kan later tot een lager IQ van het kind leiden en verhoogt het risico op complicaties tijdens de zwangerschap zoals vroeggeboorte, zwangerschapsvergiftiging [3] en andere problemen.

"Gelukkig kunnen de schildklierproblemen eenvoudig worden vastgesteld met behulp van enkele betrouwbare tests van een bloedmonster. Eventuele afwijkingen kunnen worden behandeld met en beschikbare, veilige en goedkope medicatie", zegt hoofdonderzoeker Dr. Peter Taylor van de Cardiff Universiteit in het Verenigd Koninkrijk. "In feite voldoet universele schildklier-screening in de vroege zwangerschap aan de meeste criteria [4] voor een doeltreffend en doelmatig bevolkingsonderzoek. In diverse landen waaronder Spanje, China en Polen vind die screening al plaats."

Andere landen zoals het VK en de VS kiezen voor een andere, 'case-finding'-aanpak. In die aanpak worden niet alle zwangere vrouwen onderzocht, maar alleen de vrouwen met een hoog risico op schildklierproblemen. De bepaling van dat risico is gebaseerd op klinische tekens of symptomen en op de voorgeschiedenis van auto-immuunziekten en/of vroegtijdige bevallingen.

DUS WAAROM IS NIET IEDEREEN HET EENS OVER UNIVERSELE SCREENING VAN SCHILDKLIER IN DE VROEGE ZWANGERSCHAP?

Dr. Peter Taylor: "Economische modellen laten zien dat universele screening de meest kosteneffectieve aanpak is. Ook als we in ogenschouw nemen dat alleen een zeer laag schildklierhormoonniveau (extreme hypothyreo´die) [5] invloed heeft op het verloop van de zwangerschap en de ontwikkeling van de hersenen van het ongeboren kind. Het is juist deze conditie die vaak over het hoofd wordt gezien bij de 'case-finding'-aanpak".

Het debat draait daarom om de risico's en de voordelen van behandeling in gevallen waar de diagnose minder zeker is. Dit is het geval bij vrouwen die geen symptomen hebben en waarbij schildkliertesten een abnormaal of onzeker (grensgevallen) laten zien. In die gevallen kan universele screening kan tot overdiagnose leiden en daarmee leiden tot ongegronde angst van de patiŰnt, onnodige extra belasting van huisartsen en potentiŰle overbehandeling die de voordelen te niet doen en andere potentiŰle risico's met zich mee brengen.

Hoewel er een sterke associatie bestaat tussen lichte hypothyreo´die en belangrijke negatieve gevolgen zoals miskramen ontbreekt het aan kwalitatief experimenteel onderzoek naar de invloed van het toedienen van extra schildklierhormoon bij hypothyreo´die.

Een van de wel uitgevoerde experimenten (trials) liet zien dat behandeling van vrouwen met een laag risicoprofiel leidde tot minder zwangerschapscomplicaties. Twee andere experimenten vonden geen effect op het later IQ van het kind. Daarbij moet worden opgemerkt dat in die onderzoeken het toedienen van extra schildklierhormoon plaatst vond na de eerste 16 werken dus na de kritieke periode voor hersenontwikkeling en dus waarschijnlijk te laat om nog effect te kunnen hebben.

WAT BETEKENT DIT VOOR ZWANGERE VROUWEN IN CASE-FINDING LANDEN ZOALS DE VS EN HET VK?

"Universeel schildklieronderzoek in het begin van de zwangerschap kan het IQ van kinderen verbeteren en complicaties tijdens de zwangerschap verminderen. Desondanks is het onwaarschijnlijk dat er consensus wordt bereikt zonder verder experimenteel onderzoek waarin vrouwen zo vroeg mogelijk in de zwangerschap betrokken worden. ", geeft Taylor toe. "In de tussentijd zijn de resultaten van bestaande universele screeningprogramma's van cruciaal belang om meer inzicht te krijgen in de praktische aspecten van deze algemene aanpak."

REFERENTIES

[1] Vertaling / bewerking van onderstaand persbericht:
- https://www.eurekalert.org/pub_releases/2018-10/f-cts102218.php

[2] Artikel: `Thyroid Screening in Early Pregnancy: Pros and Cons`; Peter N. Taylor en anderen. 2018-10-25.
- https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fendo.2018.00626/full

[3] Zwangerschapsvergiftiging is een in onbruik geraakte term voor pre-eclampsie, zie:
- https://nl.wikipedia.org/wiki/Pre-eclampsie

[4] De auteurs beoordeelden `universele screening` van de schildklierfunctie op een aantal criteria.  Zie: https://tinyurl.com/yd9qpzez

[5] Hypothyreo´die
- https://nl.wikipedia.org/wiki/Hypothyreo%C3%AFdie

 



Steun ook ons kenniswerk, winkel eens in de Leefbewust winkel



Naar het overige nieuws van vandaag